Feršafélag fjaršamanna

Fréttabréf og fróšleiksmolar

1. TBL. 6. ĮRG. mars 2001 Įbyrgšarm. Ķna Gķsladóttir



Žetta fréttabréf er tengill okkar ķ Feršafélagi fjaršamanna viš ykkur ķbśa Fjaršabyggšar. Meiningin er aš žaš gefi mynd af žvķ hvaš viš erum aš gera og langar til aš gera og einnig aš ķ žvķ leynist smį fróšleikur um heimabyggšina, en žaš land sem tilheyrir Fjaršabyggš hefur til aš bera óhemju mikinn fjölbreytileika ķ nįttśrufyrirbęrum og į einnig litrķka sögu og sagnir. Žaš er margt sem gaman vęri aš gera ķ śtgįfumįlum til žess aš mišla žessum fróšleik. Žetta į til dęmis viš kortlagningu og ljósmyndun staša sem tengdir eru sögnum, örnefni sem merkja mętti inn į ljósmyndir, jafnvel vęri hęgt aš taka fyrir įkvešin svęši varšandi örnefni og sagnastaši og gefa śt ķ heftum, sögu hvers bżlis, atvinnusögu horfnu byggšanna og menningarsögu. Žetta sękir į žegar feršast er hér um og er eitt af žvķ sem bęta žarf śr. Kortiš okkar var fyrsta skrefiš, vonandi berum viš gęfu til žess aš bęta žar viš.

Feršadagskrįin okkar er aš venju mjög fjölbreytt og spennandi. Žaš hefšbundna vinsęla į sķnum staš og nżjungar eru tvęr feršar um Mjóafjörš/Seyšisfjörš og Vķkur/Lošmundarfjörš sem Bjarni Ašalsteinsson nżbakašur leišsögumašur ętlar aš lóšsa hrausta menn um. Reyndar eru žessar feršir bįšar vel fęrar mešalhraustum mönnum og įhugaveršar. Viš tökum žįtt ķ Pįskafjöri ķ Fjaršabyggš, skošum fugla į Reyšarfirši ķ vor ķ samvinnu viš Nįttśrustofuna og rśsķnan ķ pylsuendanum veršur svo fjölskyldudagurinn ķ Vöšlavķk ķ haust. Hittumst į röltinu.
ĶG

Stikuferšir sumar 2000

Nokkir vaskir feršafélagsmenn fóru um hvķtasunnuna til Sandvķkur ķ žeim tilgangi aš ljśka stikun frį skżli aš Sandvķkurvatni. Fariš var sjóleiš til Višfjaršar meš Eysteini Gunnarssyni og voru žar ķ för fjögur pör, einn stakur og tvęr labradortķkur. Vešurśtlit var svosem ekkert sérstakt, žurrt en žoka nišur ķ hlķšar. Stefnt var į Sandvķkurskarš en allir nema undirrituš demdu sér ķ Kerlingarskarš eftir žröngri rįkinni. Ekki fer sögum af žvķ hvort aš mig skorti kjarkinn eša bara aš rįkin var of mjó og fór ég ķ Sandvķkurskarš, kannaši ķ leišinni snjóalög. Vistin ķ skżlinu ķ Sandvķk var prżšileg og héldum viš okkur vel aš verki. Sóttum viš stikur śt aš Skįlum žangaš sem žęr höfšu veriš fluttar įšur sjóleišis, einnig settum viš upp endamerkingu skammt innan skżlisins. Žeir hraustustu skruppu svo į Gerpiskollinn undir kvöldiš. Gistum viš tvęr nętur ķ skżlinu, héldum veislu fyrst ķ staš en ķ lokin var allt uppétiš, enda seinkušum viš heimför um dag. Margt skemmtilegt bar viš ķ feršinni en skemmtilegast var žó aš sjį stóra hreyndżrahjörš meš nokkra tugi nżfęddra kįlfa. Hjöršin var viš rśstirnar į Parti örskammt frį skżlinu og gįtum viš virt hana vel fyrir okkur. Til baka var svo haldiš sömu leiš, Eysteinn beiš okkar ķ Višfirši og žaš voru žreytulegar manneskjur sem staulušust upp bryggjuna ķ Neskaupstaš eftir vel lukkaša vinnuferš.
Į haustdegi eins og hann gerist fegurstur fóru félagar śr Ffau og stikušu leišina frį Veturhśsum yfir Eskifjaršarheiši um Tungudal į Mjóafjaršarveg. Margir lögšu žar hönd į plóg auk félaganna, Björgunarsveitin Gerpir, Jón Hlöšvers į sķnum ódrepandi furšubķl, og okkur til leišsagnar var Magnśs Pįlsson. Var feršin öll hin skemmtilegasta og var vinnu lokiš sķšdegis. Viš vorum vel nestuš, settumst ķ lautir til žess aš matast og höfšum ašalblįber ķ eftirrétt en óhemju mikiš var af berjum į žessum slóšum.
Eskfiršingar voru aš smala į sama tķma og gekk žeim illa žvķ aš kindurnar vildu alls ekki fara til byggša ķ blķšunni en žöndu smalamennina śt og sušur. Dżršardagur og viš sem žarna vorum getum męlt meš Eskifjaršarheišinni sem afar įhugaveršri og žęgilegri gönguleiš.
Auk žessa yfirfór Įrni Sveinbjörnsson stikurnar yfir Mišstrandarskaršiš, en sś gata hefur vinnuheitiš, Įrnastķgur og fariš var į fögrum jślķdegi į Svartafjalliš, stikur mįlašar og bętt ķ. Žar er meiningin aš setja upp gestabók į nęsta sumri.
Ķna Gķsladóttir

Hśsamįlin mjakast

Ekki veršur sagt aš skįlabyggingin ķ Vöšlavķk fari meš neinu Amerķkuhraši. Žó skal upplżst aš allt er ķ fullum gangi meš śtvegun formlegra leyfa og vonandi kemst mįliš ķ höfn ķ sumar. Fyrir liggur leyfi frį Völundi Jóhannssyni og Hermanni Eirķkssyni til žess aš byggja samskonar hśs og byggš voru ķ Breišuvķk og Hśsavķk og er žaš ómetanlegt. Einnig liggur fyrir aš rįšlegginar og reynsla félaganna į Héraši mun verša okkur tiltęk. Hśsin žykja meš žeim bestu sem byggš hafa veriš ķ žessum tilgangi.
Ķ haust ętlar feršanefndin aš standa fyrir fjölskyldudegi ķ Vöšlavķk og gefst žį tękifęri fyrir alla aš koma og skoša žaš fallega og fjölbreytta umhverfi sem meiningin er aš skįlinn rķsi ķ og nįšhśsin munu žį allavega žjóna sķnum tilgangi.
Mjór er mikils vķsir.

Vegageršin vķsar į gönguleišir

Į komandi sumri er meiningin aš Vegageršin setji upp merkingar į žjóšveginn skammt frį žar sem endamerkingar félagsins eru. Žetta er gert til žess aš ekki fari fram hjį neinum hvar hefja skal göngu. Einnig hefur komiš til tals aš Vegageršin merki nokkra valda staši į Eskifjaršarheiši. Feršafélagiš lżsir įnęgju yfir įhuga Vegageršarinnar og vęntir góšs af samstarfinu.

Gestabók į Hólmatindi

Eins og ašdįendur Hólmatindsins muna žį hvarf gestabókin sem žar var meš dularfullum, allt aš žvķ yfirnįttśrlegum hętti fyrir nokkrum įrum. Nś hefur veriš bętt žar śr og nżrri bók komiš fyrir į Tindinum. Žeir sem vilja skrį afrek sķn į spjöld sögunnar munu žvķ ekki hér eftir fara fżluferš žangaš upp.

Vištališ

Rśnar Jóhannsson Reyšarfirši fór s.l. sumar ķ sumarleyfisferš Feršafélags fjaršamanna um Gerpissvęšiš.
Rśnar, žś ert frį Noršfirši, žašan sem Baršsnesiš blasir viš, hvenęr komst žś fyrst žangaš og hvaša hugmyndir hafšir žś um žetta svęši ?
Ég kom žangaš sem krakki, 5-6 įra. Móšir mķn var ęttuš śr Hellisfirši og Višfirši. Hafši oft komiš į Sušurbęina en aldrei ķ sama tilgangi og ķ žessari ferš, žaš kom mér alveg gķfurlega į óvart hvaš er mikiš af fallegum stöšum žarna. Hugtakiš nįttśrufegurš var ekki til ķ žį daga, Noršfiršingar fóru oft ķ sunnudagtśra, sérstaklega ķ Višfjörš og Hellisfjörš. Į bįtum aušvitaš, žaš var sįrasjaldan gengiš. Ég var einn af žeim sem fóru ķ Raušubjörgin til aš nį ķ litinn ķ hendurnar sem eru utan į sjśkrahśsinu į Noršfirši. Žaš var Dani sem stjórnaši žvķ. Žetta var gert eftir uppdrętti frį Tryggva Ólafssyni. Steinar meš rétta litnum voru höggnir śr björgunum. Žaš er alltaf eins og skķni sól į Raušubjörgin.
Feršin į Gerpissvęšiš er ein skemmtilegasta ferš sem ég hef fariš. Viš vorum heppin meš vešriš, 6 dagar og sólskin allan tķmann. Sem dęmi žį lagši ein uppķ Op į stuttbuxum, hśn var į žeim allan tķmann og var kölluš „sś buxnalausa“ ķ feršinni. Ašstęšurnar eru lķka góšar ķ žessari ferš, žaš gera Višfjaršarhśsiš og Baršsnesbęrinn, žarna er gist viš góšar ašstęšur, sofiš į dżnum eša rśmum. Žekking Ķnu, fararstjórans į svęšinu er ótęmandi, į fólki, sögu, nįttśru og stašhįttum. Svo var hśn meš hśslestra į kvöldin.
Um hvaš voru žessir hśslestrar ?
Žeir voru um fólk sem hefur bśiš į svęšinu og allt uppķ draugasögur. Ķna var vel undirbśin undir žetta, hśn veit allan andskotann.
Gįtuš žiš nokkuš sofiš ķ Višfjaršarhśsinu ?
Ég hef sofiš žar svo oft, žaš var ekkert vandamįl, draugagangur er ekki til ķ Višfirši.
Ég hef oft siglt framhjį Barnsneshorni en aldrei komiš fyrr onķ fjöruna sjįlfa, žaš birtist mér nżr heimur žegar ég kom žangaš. Žar sį ég żmsa hluti sem ég hef aldrei séš įšur, žar vil ég sérstaklega nefna steingervingana ķ fjöruboršinu, undir Gullžśfunni, žeir eru alveg sérstakir.
Viš vorum sex ķ feršinni, auk Ķnu. Tveir heltust śr į sķšustu stundu. Žarna voru fjórir Sunnlendingar. Žeir höfšu aldrei séš hreindżr og langaši mikiš til aš sjį žau. Ķ upphafi lofaši Ķna žvķ aš žeir sęju hreindżr. Alla daga ķ feršinni sagšist Ķna finna sterka lykt af hreindżrum en žeir fóru įn žess aš sjį nokkurt hreindżr.
Ég vil hvetja alla Austfiršinga sem halda aš žeir žekki žetta svęši til aš fara ķ žessa ferš.
Įrni Ragnarsson skrįši vištališ.

Feršavķsan

Žessi er alveg glęnż og sérstaklega samin fyrir žetta bréf
Į einu skrefi allar feršir hefjast,
óhįš vegalengd og settu marki.
Žó einhversstašar einhver kunni aš tefjast,
enduš ferš er stašfesting į kjarki.
Óskar Įgśstsson

Fuglapistill

Ķ feršum Feršafélags fjaršamanna ber margt fyrir sjónir žar į mešal fjölbreytt og skemmtilegt fuglalķf. En žó aš viš eigum margar fuglaparadķsir hér ķ nęsta nįgrenni er lķtill įhugi almennings aš fylgjast meš og skoša fugla. Žó eru fuglaįhugamenn um land allt sem skoša og rannsaka fuglalķf, skrį nišur og lįta vita af flękingsfuglum sem berast til landsins. Žessir menn hafa komiš upp įhugamannahópi į internetinu sem kallast žröngi hópurinn og senda hverjir öšrum tölvupóst meš upplżsingum um flękinga og żmiss önnur atriši tengd fuglalķfi. Į Austurlandi er starfrękt Austurlandsdeild Fuglaverndarfélags Ķslands en starf hennar hefur legiš nišri ķ töluveršan tķma. Ég vil hvetja alla žį sem įhuga hafa aš reyna aš koma sér ķ samband annašhvort viš “žröngahópinn” eša žį einhverja ašra fuglaskošara sem žiš žekkiš og žannig getiš žiš mišlaš og fengiš upplżsingar um fuglalķf.
Hér fylgja meš nokkur atriši til fróšleiks og įbendingar sem gott er aš hafa ķ huga ef eitthvaš snišugt ber fyrir sjónir.

Į nešriskolti margra mįfategunda er raušur blettur sem oft er kallašur sultarblettur eša ungablettur. Žegar ungar mįfsins vilja fį aš éta pikka žeir ķ blettinn og fulloršni fuglinn ęlir žį uppķ žį. Til žess aš sanna žetta var gerš tilraun sem fólst ķ žvķ aš fanga fulloršnu fuglana og mįla yfir žennan blett, žaš orsakaši žaš aš ungarnir sultu ķ hel žvķ žeir sįu engan blett til aš pikka ķ.
Žó fuglalķf hér ķ Fjaršabyggš sé kannski ekki žaš fjölskrśšugasta į landinu fįum viš okkar skammt af flękingsfuglum, ašallega frį Evrópu. Žeir flękingar sem viš sjįum ašallega eru t.d. silkitoppur, krossnefir, glósbrystingar, dómpįpar og söngvarar į borš viš gran-, hettu- og laufsöngvara. Svo flękjast inn fuglar eins og hringdśfur, grįhegrar og żmsar vašfuglategundir. Einnig mį geta žess aš ķ Reyšarfiršinum hafa flestir silfurmįfar į landinu sést aš vetri til.
Elsti svartbakur sem vitaš er um var merktur sem ungi 4.jślķ 1977 į Vöšlum ķ Vöšlavķk af Agnari Ingólfssyni og skotinn į Vattarnesi 20.aprķl 2000, nęstum 23ja įra aš aldri.
Į žessu svęši er algengt aš sjį smyrla og fįlka. Hęgt er aš kyn og aldursgreina žessa fugla śr fjarlęgš meš žvķ aš horfa eftir eftirtöldum atrišum: Einkenni fulloršins karlkyns smyrils eru žau aš hann hefur blįgrįtt bak og stél, en žvert yfir stéliš er svart belti. Einkenni kvenfuglsins eru žau aš hśn er töluvert stęrri, hśn er brśn į lit og stél hennar er alsett ljósum žverrįkum. Ungfuglar ž.e.a.s 1.įrs fuglar eru mjög lķkir kvenfugli en karlinn er minni og hann hefur ekki žessar ljósu žverrįkir sem kvenfuglarnir hafa.
Einkenni fįlka eru žau aš kvenfuglinn er töluvert stęrri annars getur litarhįttur fįlka veriš frį nęr svörtu og uppķ hvķtt, en žeir lżsast meš aldrinum. Einnig mį greina unga fugla į vaxhśšinni į nefinu, į ungum fuglum er hśn grį en gul į fulloršnum.
Hįlfdįn H. Helgason

Völvan – verndari Reyšarfjaršar

Į utanveršum Hólmahįlsi ķ Reyšarfirši er steinn, er kallašur er Hvķldarsteinn, og stendur rétt hjį alfaraveginum. Hjį steininum er gręnn grasblettur, er nefnist Völvuleiši og er sś saga til: Völva ein bjó į Sómstöšum ķ Reyšarfirši nokkru fyrir žann tķma er tyrkir ręndu hér viš land (1627). Įšur en hśn andašist, lagši hśn svo fyrir aš sig skyldi grafa žar sem best vęri śtsżn yfir Reyšarfjörš og kvaš žį aldrei fjöršinn mundu ręndan af sjó mešan nokkurt bein vęri óbrotiš ķ sér. Var hśn grafin į fyrrnefndum staš. Žegar tyrkir komu aš Austfjöršum hugšu žeir sér til hreyfings aš sigla inn į Reyšarfjörš og ręna Hólmakirkju og kaupstašinn aš Breišuvķkurstekk. Žóttust žeir eiga žar fangsvon góša. En er žeir komu ķ fjaršarmynniš kom į móti žeim geysandi stormur, svo aš fjöll žakti ķ sjįvarroki beggja megin fjaršarins. Uršu žeir žar frį aš hverfa viš svo bśiš. Ašrir segja aš žeim hafi žótt svo aš sjį inn til fjaršarins sem žar brynni bęši land og lögur. Ķ austur-tśninu į Hólmum getur aš lķta nokkra ljósleita steina er standa žar upp śr žśfunum. Segja menn aš žaš séu legsteinar barna žeirrar sömu völvu sem grafin er į Hįlsinum.
Önnur sögn segir völvuna hafa bśiš į Völuhjalla ķ Krossaneslandi. Einmitt į žeim slóšum rakst žżsk flugvél sem var ķ ófrišlegum erindageršum į klett ķ Völuhjallanum, skammt frį žeim staš sem völvan bjó og fórst žar meš allri įhöfn.
Žessar sagnir eru sóttar ķ ritiš Eskju Žį ber žess aš geta aš fyrir nokkrum įrum lagfęršu nemendur śr tķunda bekk Grunnskólans į Eskifirši umhverfi völvuleišisins og hlóšu upp vöršu į leišinu ķ staš hįlfhruninnar vöršu sem var žar įšur, og merktu stašinn vel, einnig leišina žangaš og komu fyrir gestabók į stašnum.
Gušrśn Gunnlaugsdóttir

Į döfinni

Ašalfundur Feršafélags fjaršamanna veršur haldinn ķ Verkamannahśsinu į Eskifirši föstudagskvöldiš 30. mars kl. 20.30

Venjuleg ašalfundarstörf
Sören og Sigurborg sżna okkur steinasafniš sitt
Rit Vöršuhópsins į Egilsstöšum um Eskifjaršarheiši fęst į kr. 500
Kaffi og óformlegt spjall
Nżir félagar velkomnir
Stjórn Ffau

Myndasżning ķ Slysavarnarhśsinu ķ Neskaupstaš föstudagskvöldiš 6. aprķl kl. 20.30

Ķna D. Gķsladóttir sżnir skyggnur śr Fjaršabyggš
Af Sköršum og fjöllum - śr feršum félagsins
Ašgangseyrir kr. 500 - Innifališ kaffi og kleinur
Allir velkomnir
Stjórn Ffau

Muniš aš:

Veffang heimasķšunnar er simnet.is/ffau

Svarhólfiš okkar er nśmer 8781600

Gönguleišakortin okkar fįst hjį: Binna og Sśnbśšinni į Noršfirši, ķ Shellskįlanum Eskifirši og Olķs Reyšarfirši. Kosta kr. 500

Plastvasarnir okkar į helstu umferšarstöšum ķ Fjaršabyggš geyma įvallt upplżsingar um nęstu ferš